Captain Fantastic en de kracht van zelfcensuur

Elke Willemsen is net terug van een overzees reisavontuur. Ze verbindt een levensvraag die haar sindsdien bezighoudt aan een scène uit ‘Captain Fantastic’ (Matt Ross, 2016). Een goed voorbeeld van hoe een film persoonlijk kan resoneren en gespreksstof oplevert.

Van de zomer reisde ik drie maanden door Amerika. Van de uitgestrekte zoutmeren bij Salt Lake City tot op de stille hoogtes van het Zion National Park; één gevoel kon ik maar niet van me afschudden. Hoe blijf ik in het moment leven, zodat ik er optimaal van kan genieten? Maar vooral: hoe houd ik dit ook vast in Nederland? Mijn zoektocht naar een verhelderend inzicht liep niet bepaald op rolletjes. Terug in Amsterdam wegen de dagelijkse verantwoordelijkheden zo zwaar dat mijn nieuwe doelen als losse zandkorreltjes door mijn vingers glippen. Tot ik, gehuld in het donker, ineens oog in oog sta met Captain Fantastic.

Het paradijs
Captain Fantastic vertelt het verhaal van Ben en zijn zes kinderen waarmee hij in de bossen van de Pacific Northwest woont. Middels een strenge fysieke en intellectuele opvoeding probeert hij zijn kinderen klaar te stomen voor alle zware beproevingen die het leven met zich meebrengt. Wanneer zich echter een dramatische gebeurtenis voordoet met moeder Leslie, besluit het gezin hun paradijsje te verlaten. De reis die regisseur Matt Ross ons vervolgens laat zien is er een van innerlijke confrontaties met de buitenwereld.

Sweet talk
Eén scene hakte er extra bij me in. Wanneer het hele gezin van Ben samen aan tafel zit met het gezin van zijn zus, komt de dood van Leslie ter sprake. Waar zus Harper en man Dave zoekend naar woorden vooral niet zeggen waar het op staat, vertelt Ben botweg hoe het zit. Leslie heeft haar eigen polsen doorgesneden na een jarenlange strijd met haar bipolaire aandoening. De scene is een ultieme clash-of-nurturing. Door de harde waarheid te verbloemen met zoete praat probeert Harper haar twee tienerzoons te beschermen. Een scene die tegelijk zo herkenbaar én tenenkrommend is, dat ik letterlijk plaatsvervangende schaamte voel.

De kracht van zelfcensuur
Ondanks dat de film vooral filosofische vraagstukken over opvoeding en het ouderschap voorlegt, biedt het mij een nieuw stukje inzicht in mijn eigen vraagstuk. Wat de film voor mij vooral pijnlijk duidelijk maakt, is de schrikbarende mate van censuur die wij onszelf opleggen. Want, bescherm je jezelf (en anderen) wel echt door middel van zelfverloochening? De levensovertuigingen van Ben confronteren mij met hoe vaak ik ook beperkingen opleg aan mijn eigen gevoelens. Genieten van het moment is jezelf het moment ook ongegeneerd gunnen. De symboliek van Captain Fantastic leert me dat als ik mijn eigen zelfcensuur wat kan laten vieren, daar een gevoel van vrijheid en mindfulness voor in de plaats kan komen.

 

Elke-profielElke Willemsen
Journalist, tekstschrijver en verslaggever.
Elke studeerde aan de School voor Journalistiek in Utrecht en volgde de masteropleiding International Journalism aan City University in Londen. Haar interesse in de diversiteit aan culturen, denkwijzes en leefgewoontes bracht haar de hele wereld over. Films zijn voor Elke een andere manier om op avontuur te gaan en haar kennis te vergroten. Toy Story (1995), Forrest Gump (1994) en The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001) zag ze het vaakst.