INTERFILM conferentie: films die een gesprek verdienen

Op een conferentie in Uppsala (Zweden) die ik recent bijwoonde, stond de film Words with Gods (Guillermo Arriaga, 2014) op het programma. Na afloop van deze film – een verzameling van negen korte filmproducties uit de wereld over steeds een andere spirituele traditie – oordeelden de conferentiedeelnemers opvallend verdeeld. De samenhang zou ontbreken, de film zou te weinig feminien zijn en de boodschap te moralistisch. Anderen waren juist geraakt door de sterke beelden en de geslaagde humoristische benadering.

Toen gebeurde er iets bijzonders. In een poging om de discussie een positieve wending te geven, evalueerde een van de gespreksdeelnemers het gesprek zelf. Zij vertelde dat de regisseur en initiatiefnemer van dit filmproject hoopte te bereiken dat de interreligieuze dialoog met de film een impuls zou krijgen. Gezien het feit dat de film bij ons de tongen los had gemaakt, concludeerde ze dat deze in zijn opzet geslaagd was.

Deze interventie in het gesprek leek even te werken als olie op het vuur. Want hoe kan je als filmregisseur zo’n misplaatste ambitie hebben?! Toch moesten ook de criticasters in het gesprek toegeven dat de film inderdaad precies deed waar het voor gemaakt zou zijn. Misschien verdient een film over alledaagse spiritualiteit wel een discussie waar al te gemakkelijke oordelen opgeschort worden.

Dit boeiende filmgesprek maakte onderdeel uit van de driejaarlijkse conferentie van de organisatie INTERFILM, die al jarenlang op Europese filmfestivals uitreikingen van oecumenische en interreligieuze filmprijzen organiseert. De organisatie bestaat uit een bont internationaal gezelschap dat gelooft in de verbeeldingskracht van films. Hoewel de discussie volop gaande is (en vast ook zal blijven) op basis van welke criteria met een religieuze invalshoek je een film beoordeelt – zijn dat thema’s als gerechtigheid en transformatie? – zijn de leden van INTERFILM het erover eens dat de relevantie in het filmgesprek zelf zit. Het gesprek dat je als filmjury voert, maar ook het gesprek van de kijkers.

Het bevestigt mij maar weer eens in mijn voornemen om meer activiteiten te ontplooien waarin het verdiepende filmgesprek tot zijn recht komt. Er komen immers jaarlijks zoveel films op de markt die spirituele en maatschappelijke issues behandelen en waar je pas in een filmgesprek echt uit haalt ‘wat er in zit’.

 

Joel-profielJoël Friso
Programmamaker en theoloog.
Joël is programmamaker aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, waar hij eerder Media, Religie en Cultuur studeerde. Hij deed daarvoor onderzoek naar levensbeschouwing bij film kijken. Joël is initiatiefnemer van Het Filmgesprek. Tot zijn favoriete films behoren The Diving Bell and The Butterfly (2007) en La Grande Bellezza (2013).