Een écht vrije toekomst in L‘avenir

In L’Avenir ondergaat filosofiedocente Nathalie een invasie van onzekerheden. Haar man gaat vreemd en vertrekt, haar moeder overlijdt en haar uitgever besluit dat haar lesboek – haar grote trots – niet meer wordt herdrukt. En dan begint het mysterie voor de kijker, schrijft Harmen Brethouwer.

Tot mijn verrassing volgden er na alle tegenslagen geen scènes waarin een huilende Nathalie de ene fles bordeaux na de andere soldaat maakt. In plaats daarvan reageert ze bijna laconiek op de onaangename verrassingen van het leven. Ik vond de film daardoor niet ‘conventioneel’ spannend – maar toch bleef ik kijken, ik wilde zien wat er gebeurde. Misschien zit het fascinerende niet zozeer in de plotwendingen, maar in de situatie waarin Nathalie zich bevindt en de bijzondere manier waarop ze ermee omgaat. Ik wilde haar begrijpen.

Woorden en daden
Ergens herken ik me in haar situatie. De toekomst is niet mijn grootste vriend. Ook met het verleden sta ik niet altijd op goede voet. Eigenlijk kan ik nog het best opschieten met het heden – alleen besef ik dat meestal te laat. Nathalie daarentegen omarmt haar ‘nieuwe nu’ met overgave, onder meer door zich te omringen met nieuwe mensen, jonge intellectuelen met anarchistische ideeën. Ze treurt dan wel om wat ze heeft verloren, maar wanhoopt niet en schat haar plotselinge totale vrijheid op waarde, als een kostbare, nieuwe ervaring.

Ik denk dat dat veel makkelijker gezegd dan gedaan is. We hebben vrijheid en autonomie hoog in het vaandel staan. Tenminste, in woord. In daad merk ik dat ik naar anderen kijk om te zien wat mijn opties zijn en onderwerp ik mijn vrijheid aan allerlei mitsen en maren. Misschien uit angst voor het onbekende, voor échte vrijheid?

Fundament van principes
Volgens mij heeft Nathalie een extra pijler om op te leunen: Ze is een vrouw van principes, van trouw. Haar behoeftige moeder is een last, maar ze blijft haar tot het eind bezoeken. Ze is boos op haar schuinsmarcherende man, maar blijft van hem houden, zodat ze nog door één deur kunnen. Ze verschilt van mening met de anarchisten, maar laat ze in hun waarde. Ze heeft een hekel aan de kat die ze van haar moeder erft, maar doet alles om hem te vinden als hij wegloopt.

Kortom, ze lijkt wel een heilige – Sainte Nathalie. Alhoewel, ze kan wel érg goed opschieten met een voormalige student (met vriendin) – het blijft onduidelijk wat er tussen hen gebeurt tijdens een gezellige nacht met een wietluchtje.

Gelukkig, Nathalie blijft een mens, maar wel één die een bovenmenselijke prestatie levert. Ze laat een traan om het verleden dat ze mist, maar staat vol zelfvertrouwen en levenslust op een stevige, principiële basis. Kom je dat alleen in films tegen, of laat Nathalie ons zien dat het voor iedereen haalbaar is? Opvallend rijke gespreksstof na een bedrieglijk luchtige film.

 

Harmen-profielHarmen Brethouwer
Freelance tekstschrijver en (web)redacteur.
Harmen schrijft voor opdrachtgevers in sectoren zoals zorg, onderwijs, cultuur, wetenschap en levensbeschouwing. Hij houdt van interviewen en de interactie met sprekers en publiek – een belangrijke reden om redacteur bij Het Filmgesprek te worden. Hij heeft een zwak voor eigenzinnige films die pittige thema’s niet schuwen, waaronder Le feu follet (1963) en Waltz with Bashir (2008).