The red turtle: een spirituele zoektocht zonder woorden

In de animatiefilm ‘The red turtle’ van Michael Dudok de Wit wordt geen woord gesproken. Toch liet de film redacteur Matthijs sprakeloos achter. Tot welk spiritueel inzicht kwam hij door deze film?

red turtle groot1In The red turtle spoelt een onbekende man na een schipbreuk aan op een onbewoond eiland. Eerst probeert de man te overleven door te zoeken naar voedsel en drinkwater. Het eiland is vrijgevig, maar de man bouwt toch een vlot om te kunnen ontsnappen. Steeds wanneer hij te water gaat, wordt het vlot vernietigd door een mysterieuze rode zeeschildpad. Is de man een gevangene van het eiland, of leert hij zijn plek aanvaarden?

Transformatie
Dan vindt er onverwacht een transformatie plaats, een transformatie die niet past binnen mijn hedendaagse, westerse logica, maar wel binnen de realiteit van de film: De rode schildpad verandert in een vrouw. Door deze transformatie vervaagt de grens tussen mens en dier, tussen droom en realiteit, en voor mij persoonlijk de grens tussen waarneming en bewustzijn. Na dit moment liet ik als kijker mijn ratio los, niet langer probeerde ik de film te begrijpen of uit te leggen. Ik zag de film met kinderogen, als een nieuwsgierige ontdekker zonder oordeel.

Het gesprek
Achteraf sprak ik met mijn vriendin over de film. Ik merkte dat we niet de film probeerden te verklaren, maar dat we de beelden die ons waren bijgebleven herriepen. We deelden met elkaar de gevoelens en associaties die deze beelden losmaakten – het bamboewoud, de roodharige vrouw, de vloedgolf – zoals we dat met een gedicht zouden doen. We onderzochten de rol en symboliek van de rode schildpad, maar vonden geen rationele verklaring.

Inzicht
Wat dit gesprek vooral bijzonder maakte, is dat deze pas een dag later plaatsvond. Na de film zelf had ik de woorden niet. Alsof de film eerst een plek moest vinden in mijn bewustzijn voordat ik er over kon praten. Voor de rode schildpad heb ik nog steeds geen rationele verklaring. Precies zoals de man heb ik geleerd dat er geen rationele verklaring nodig is. Als kijker en als mens hoef ik slechts te ervaren dat er iets onverklaarbaars is – iets dat groter is dan mijzelf. Dit inzicht – een dag later – maakte The red turtle voor mij een spirituele ervaring.

 

Matthijs-profielMatthijs van Staalduine
Schrijver en regisseur.
Matthijs studeerde Writing for Performance aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. Als storyteller is zijn passie verhalen te vertellen in tekst of beeld. Daarbij verliest hij de publieksbeleving nooit uit het oog, want zijn specialisatie is interactiviteit. De films die hem het meest inspireerden zijn Scott Pilgrim vs the World (2010) en Fight Club (1999).